దండకారణ్యంలో తుపాకుల శబ్దం ఆగింది!

👉 అబూజ్‌మడ్ అడవుల్లో ఏం జరుగుతోంది !

👉 ఆపరేషన్ కగార్ తో కకావికలమైన మావోయిస్టు ఉద్యమం !

👉 అబూజ్‌మడ్ గ్రామాల పై గ్రౌండ్ రిపోర్ట్:

J.SURENDER KUMAR,

దక్షిణ భారత గిరిజన ప్రాంతాల నుండి నేపాల్ సరిహద్దుల వరకు విస్తరించిన ఈ ‘రెడ్ కారిడార్‌’లో దశాబ్దాలుగా సుమారు 6.5 కోట్ల మంది ప్రజలు పోలీసు-మావోయిస్టుల కాల్పుల మధ్య సతమతమయ్యారు. ఇప్పుడు ఆ సుదీర్ఘ వామపక్ష పాలన ముగిసిపోతున్నట్లు కనిపిస్తోంది. దానికి నిదర్శనంగా గ్రామాలకు తిరిగి వస్తున్న ప్రజల అడుగుజాడలు, పాఠశాల గంటల శబ్దాలు వినిపిస్తున్నాయి. అడవుల్లో తుపాకుల శబ్దాలు ఆగిపోయాయి అబూజ్‌మడ్ గ్రామాల పై గ్రౌండ్ రిపోర్ట్…..

ప్రభుత్వ ఉక్కు పాదంతో ఉక్కిరి బిక్కిరి అవుతున్న మావోయిస్టు ఉద్యమం, కానీ కొన ఊపిరితో ఉనికిని చాటుకుంటున్నాయి.

2026 మార్చి 11న దండకారణ్యం స్పెషల్ జూన్ మావోయిస్టులు పాపారావు నాయకత్వంలో 108 మంది ఆయుధాలతో లొంగిపోవడానికి వస్తున్న దృశ్యం ఇందులో 44 మంది మహిళా మావోయిస్టులు ఉన్నారు.( ఫైల్ ఫోటో)

👉 చత్తీస్‌గఢ్‌లోని బస్తర్ ప్రాంతంలో దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న మావోయిస్టు ఉద్యమం, ప్రభుత్వ బలగాల ఒత్తిడి కారణంగా క్రమంగా బలహీనపడుతోంది. అబూజ్‌మడ్ కొండల్లోని గ్రామాలు ఇప్పుడు నెమ్మదిగా సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటున్నాయి.

👉 గతంలో “విముక్తి మండలాలు” (liberated zones) గా పిలవబడే ప్రాంతాలలో మావోయిస్టుల సమాంతర పాలన (జనతన సర్కార్) సాగేది. కానీ ఇప్పుడు ఆ పరిస్థితులు మారి, గ్రామస్తులు తిరిగి తమ సొంతూళ్లకు చేరుకుంటున్నారు.

👉 దక్షిణ ఆసియా ఉగ్రవాద పోర్టల్ (SATP) గణాంకాల ప్రకారం, 2000 సంవత్సరం నుండి ఇప్పటివరకు ఈ హింసలో 12,000 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఇందులో 4,000 మంది సామాన్య పౌరులు ఉండటం గమనార్హం.

👉 బస్తర్ ప్రాంతంలో నక్సల్స్ భయం వల్ల దాదాపు 16 ఏళ్ల పాటు మూతపడిన 243 పాఠశాలలు ఇప్పుడు తిరిగి తెరుచుకున్నాయి. సుమారు 9,000 మంది పిల్లలు మళ్లీ బడిబాట పట్టారు.

👉 ప్రభుత్వం నిర్మిస్తున్న రోడ్లు, ఏర్పాటు చేస్తున్న భద్రతా క్యాంపులు మావోయిస్టుల పట్టును సడలించాయి. 2025 మే నెలలో మావోయిస్టు అగ్రనేత బసవరాజు (నంబాల కేశవరావు) మరణం తర్వాత ఈ ఉద్యమం మరింత కుదేలైంది.

మావోయిస్టు ప్రభావిత సుకుమా జిల్లాలో విద్యార్థులు ఉపాధ్యాయులు వార్డెన్ లతో ప్రాథమిక గురుకుల పాఠశాలలు (ఫైన్ ఫోటో)

👉 లొంగిపోయిన మావోయిస్టులు ప్రస్తుతం పునరావాస కేంద్రాలలో ఎలక్ట్రీషియన్లు, ప్లంబర్లుగా శిక్షణ పొందుతూ కొత్త జీవితాన్ని ప్రారంభిస్తున్నారు. కొందరు గతంలో తాము కోల్పోయిన కుటుంబ జీవితాన్ని (కుటుంబ నియంత్రణ శస్త్రచికిత్సల రివర్సల్ ద్వారా) తిరిగి పొందుతున్నారు.

👉 భద్రతా దళాల అంచనా ప్రకారం, మావోయిస్టుల ఆర్థిక, సంస్థాగత వ్యవస్థలు దెబ్బతినడంతో వారు పెద్ద దాడులు చేసే శక్తిని కోల్పోయారు. అయితే, అభివృద్ధి పనులు వేగవంతం కాకపోతే ఈ శాంతి శాశ్వతంగా ఉంటుందా అనే ప్రశ్న మిగిలే ఉంది.

👉 చరిత్రను పరిశీలిస్తే, భూమి సమస్యలు మరియు గిరిజనుల పట్ల వివక్ష ఈ ఉద్యమానికి పునాదులు వేసినట్లు కనిపిస్తుంది. ప్రభుత్వం ఇప్పుడు అభివృద్ధి, విద్య మరియు మౌలిక సదుపాయాల కల్పన ద్వారా ఆ గాయాలను మాన్పే ప్రయత్నం చేస్తోంది.

👉 2000 సంవత్సరం నుండి ఇప్పటివరకు మావోయిస్టు హింసలో 12,000 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. బస్తర్ ప్రాంతంలో 243 పాఠశాలలు 16 ఏళ్ల పాటు మూతపడగా, ఇప్పుడు అవన్నీ తిరిగి తెరుచుకున్నాయి. గత కొన్నేళ్లలో 263 కొత్త పాఠశాలలు నిర్మించబడ్డాయి మరియు 9,000 మందికి పైగా పిల్లలు చదువుకుంటున్నారు.

👉 గోవా రాష్ట్రం కంటే పెద్దదైన అబూజ్‌మడ్ కొండలు దశాబ్దాల పాటు భారత ప్రభుత్వానికి అందకుండా పోయాయి. అక్కడ రోడ్లు, విద్యుత్ లేదా ఆసుపత్రులు లేవు.

మావోయిస్టు కేంద్ర కమిటీ కార్యదర్శి ఎన్కౌంటర్లో హతమైన మావోయిస్టు కేంద్ర కమిటీ కార్యదర్శి బసవరాజు వ్యక్తిగత అంగరక్షకుడు మంగు దాదా నారాయణపూర్ జిల్లా పోలీస్ హెడ్ క్వార్టర్స్ లో ఉన్న దృశ్యం( ఫైల్ ఫోటో)

👉 నేడు నారాయణపూర్ జిల్లా కలెక్టర్ నమ్రత జైన్ స్వయంగా మోటారు సైకిల్‌పై ఈ గ్రామాలకు వెళ్లి ‘సుశాసన్ శిబిరాల’ ద్వారా గిరిజనులకు ఆధార్, రేషన్ కార్డులు అందజేస్తున్నారు.

👉 పద్నాలుగేళ్ల సుందర్‌లాల్ వడ్డే తన ఇయర్‌ఫోన్ల నుండి వినిపిస్తున్న బాలీవుడ్ పాటలకు తల ఊపుతున్నాడు. చిరిగిన స్లీవ్‌లెస్ టీ-షర్ట్ ధరించి, తాను కలలుగన్న చిన్న తినుబండారాల దుకాణం కోసం వెదురు కర్రలను పాాతడానికి ఎంతో ఏకాగ్రతతో గుంటలు తవ్వుతున్నాడు.

అబూజ్‌మడ్ కొండల్లోని బాలేవేడ గ్రామంలో తన తల్లిదండ్రులకు ఇతను ఒక్కడే మిగిలిన సంతానం. ఇతని అన్నయ్య మావోయిస్టులలో చేరి పోలీసుల చేతిలో చనిపోగా, మరో సోదరుడిని పోలీసులు ఇన్ఫార్మర్ అనే నెపంతో మావోయిస్టులు హతమార్చారు.

చాలా కుటుంబాలు గ్రామాన్ని వదిలి వెళ్ళినా, సుందర్‌లాల్ కుటుంబం మాత్రం అక్కడే ఉండి నెమ్మదిగా తమ జీవితాన్ని పునర్నిర్మించుకుంటోంది. బస్తర్ అడవులలో ఇప్పుడు గన్‌పౌడర్ వాసన పోయి, ఇప్పుడిప్పుడే మహువా పూల సువాసనలు వెదజల్లుతున్నాయి.

బస్తార్ రీజన్ లో దశాబ్దాల క్రితం గ్రామం విడిచి వెళ్లిన వారు తిరిగి వచ్చి ఇంటి నిర్మాణం చేసుకుంటున్న దృశ్యం ( ఫైల్ ఫోటో)

👉 నారాయణపూర్ పట్టణంలో ఏళ్ల తరబడి ప్రవాసంలో ఉన్న సుమారు 20 కుటుంబాలు ఇప్పుడు బాలేవేడకు తిరిగి వచ్చాయి. కేవలం మూడు నెలల క్రితం వరకు ఇది మావోయిస్టుల “విముక్తి మండలము”గా ఉండేది, అక్కడ వారి సమాంతర ప్రభుత్వం (జనతన సర్కార్) మరణశిక్షలు కూడా విధించేది. తిరిగి వచ్చిన గ్రామస్తులు ఇంకా కొంత భయంతోనే ఉన్నా, ప్రకృతి ప్రసాదించే వనరులతో తాము ఆకలితో చావబోమని నమ్మకంగా చెబుతున్నారు.

👉 దట్టమైన అడవుల గుండా ఎనిమిది కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తే ఖాదర్ గ్రామం వస్తుంది. అక్కడ ప్రధానమంత్రి ఆవాస్ యోజన కింద ఇటుక ఇళ్లు నిర్మించబడుతున్నాయి. 18 ఏళ్ల సోనారురామ్ ఉసెండి మాట్లాడుతూ, తన కళ్లముందే ముగ్గురు స్నేహితులను మావోయిస్టులు కాల్చి చంపారని, తాను ప్రాణభయంతో పారిపోయానని గుర్తు చేసుకున్నాడు.అబూజ్‌మడ్ ప్రాంతంలో భద్రతా బలగాలు లోపలికి చొచ్చుకు రావడంతో మావోయిస్టులలో భయం మొదలైంది, ఇది విచక్షణారహిత హత్యలకు దారితీసింది.

👉 అడవిలో భద్రతా బలగాలు నిర్మించిన రోడ్లు ఒక కొత్త కథను చెబుతున్నాయి. మే 21, 2025న జరిగిన 50 గంటల కాల్పుల పోరులో సిపిఐ (మావోయిస్టు) ప్రధాన కార్యదర్శి నంబాల కేశవరావు అలియాస్ బసవరాజును భద్రతా బలగాలు మట్టుబెట్టాయి. ఈ ఘటన తర్వాత వందలాది మంది తిరుగుబాటుదారులు లొంగిపోయారు.

మావోయిస్టు కీలక నేత ఎన్కౌంటర్లో హతమైన హిడ్మా స్వగ్రామం పురవి కి యుద్ధ ప్రాతిపదికన సైన్యం పారామెటరీ బలగాల రక్షణలో రోడ్డు నిర్మిస్తున్న దృశ్యం ( ఫైల్ ఫోటో)

👉 పునరావాస కేంద్రాలలో మాంగూ దాదా వంటి మాజీ మావోయిస్టులు ఇప్పుడు సామాన్యుల వలె జీవిస్తూ, టాక్సీ డ్రైవర్లుగా లేదా ప్లంబర్లుగా మారాలని కలలు కంటున్నారు.

👉 మావోయిస్టులు తమ కేడర్‌ను నియంత్రించడానికి బలవంతంగా చేయించిన కుటుంబ నియంత్రణ శస్త్రచికిత్సలను (Sterilisation) ఇప్పుడు ప్రభుత్వం రివర్స్ చేయిస్తోంది, దీని ద్వారా ఇప్పటికే 30 మంది మాజీ మావోయిస్టులు తండ్రులయ్యారు.

👉 చత్తీస్‌గఢ్-తెలంగాణ సరిహద్దులోని కర్రెగుట్ట కొండలు ఒకప్పుడు మావోయిస్టుల అడ్డాగా ఉండేవి, ఇప్పుడు అక్కడ పర్యాటక రంగం అభివృద్ధికి ప్రణాళికలు సిద్ధమవుతున్నాయి. గత రెండేళ్లలో 2,700 మందికి పైగా మావోయిస్టులు లొంగిపోయారు మరియు 150 కొత్త భద్రతా క్యాంపులు వెలిశాయి. మావోయిస్టు హింసాకాండ బస్తర్‌లో ముగిసినట్లేనని ఐజీ సుందర్‌రాజ్ పేర్కొన్నారు.

అబూజమాడ్ కొండ ప్రాంతంలోని గిరిజన గూడెంలో ప్రభుత్వం తాగునీటి కోసం చేతి పంపులు ఏర్పాటు చేసిన దృశ్యం ( ఫైల్ ఫోటో)

👉 నక్సల్ ఉద్యమం 1967లో ప్రారంభమైనా, దాని మూలాలు స్వాతంత్రం తర్వాత కూడా పరిష్కారం కాని భూ సమస్యల్లో ఉన్నాయి. కాలక్రమేణా ఈ ఉద్యమం ప్రజల ఆకాంక్షలకు అనుగుణంగా మారలేక ఒక భారంలా తయారైంది. భారత ప్రభుత్వం నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో మార్చి 31, 2026 నాటికి మావోయిస్టు రహిత భారత్ లక్ష్యంగా కఠినమైన ప్రచారాన్ని చేపట్టింది. 2026 మధ్య నాటికి బీహార్, మహారాష్ట్ర, ఒడిశా రాష్ట్రాలు మావోయిస్టు రహితంగా మారుతాయని భావిస్తున్నారు.

👉 ప్రస్తుతం మావోయిస్టు ప్రభావిత ప్రాంతం చత్తీస్‌గఢ్‌లోని బీజాపూర్, జార్ఖండ్‌లోని తూర్పు సింగ్‌భూమ్‌లోని చిన్న పాకెట్స్‌కు పరిమితమైంది. భారతదేశం ఇప్పుడు తన ‘రెడ్ కారిడార్’లో శ్రీలంక, ఫిలిప్పీన్స్ మరియు చంబల్ లోయల అనుభవాలను మేళవించి ఒక ప్రత్యేకమైన పునరావాస విధానాన్ని అమలు చేస్తోంది.

👉 అడవుల్లో తుపాకుల శబ్దం ఆగింది. సుందర్‌లాల్ వడ్డే తన దుకాణం కోసం వెదురు కర్రలు నాటుతున్నాడు, పిల్లలు కొత్త పాఠశాలల్లో అక్షరాలు దిద్దుతున్నారు, మాజీ బాల సైనికులు ప్రశాంతమైన జీవితం కోసం కలలు కంటున్నారు. అయితే, ఈ కొత్త మార్పులు గిరిజనుల భూమి మరియు గౌరవం వంటి పాత సమస్యలను నిజంగా పరిష్కరిస్తాయా లేదా అనేది కాలమే నిర్ణయించాలి.

Note: N.W. S సౌజన్యంతో..